Aileu, 19 Marsu 2026. PARTISIPA liu husi Asesora ba Gender Equity, Disability and Social Inclusion – GEDSI “๐๐ซ๐. ๐๐๐๐ฅ๐๐ ๐๐ฅ๐ฏ๐๐ฌ” hamutuk ho Koordenadora GEDSI “๐๐ซ๐. ๐๐ข๐ซ๐๐ ๐๐จ๐ซ๐ซ๐๐ข๐” no Asesรณr PARTISIPA Governasaun Lokรกl “๐๐ซ. ๐๐๐จ๐ง๐ฌ๐จ ๐๐๐ซ๐ฆ๐๐ง๐ญ๐จ ๐๐๐ง๐๐จ๐งรง๐”, kinta ohin halaโo audรฉnsia ho PAM.
Iha audรฉnsia neโe PARTISIPA introduz projetu estabelesimentu Rede Lideransa Feto neโebรฉ sei halaโo durante tinan 2 iha Aileu, ho programa neโe sei mellora di’ak liu tan kapasidade, mentalidade no partisipasaun feto sira iha prosesu dezenvolvimentu Munisรญpiu nian.
Exelรฉnsia PAM-Aileu “๐๐จรฃ๐จ ๐๐จ๐ฌ๐๐จ ๐๐จ๐ฌ ๐๐๐ง๐ญ๐จ๐ฌ” apresia ho projetu neโebรฉ halaโo husi PARTISIPA, maibรฉ PAM presiza formasaun, kapasitasaun no hadi’a di’ak liu tan mentalidade Feto sira nian husi nรญvel Aldeia, Suku too Postu sira “Autoridade hakarak ekipa tun ba Postu no Suku sira hodi haree direita situasaun no kondisaun neโebรฉ Feto sira enfrenta iha baze, tanba dalaruma sira kompriende no hatene iha prosesu balu, maibรฉ sira-nia mentalidade maka sai hanesan bareira atu bele ultrapasa sira-nia vizaun”. Dehan PAM.
PAM subliรฑa, Autoridade iha hela faze ida preparasaun ba implementasaun desentralizasaun no podรฉr lokรกl, aproveita ho estabelesimentu Rede Lideransa Feto ida neโe, espera bele iha mudansa ba maluk feto sira. Bainhira governu sentrรกl desentraliza ona podรฉr neโe mai Munisรญpiu maka ita sei fรณ prioridade ba feto sira “mais ou menus 30%” hodi prienxe kargu xefia sira iha Servisu Munisipรกl no Instituisaun sira. Enkuantu agora dadaun Autoridade kontinua promove ona maluk feto sira hodi asume kargu iha Servisu Munisipรกl, Xefe Departamentu no Xefe Seksaun sira kada Postu Administrativu. PAM konklui.
Ho komprimisu ba desentralizasaun, krusiรกl tebes hodi fornese apoiu espesรญfiku ba funsionรกria feto sira iha kargu xefia no potensial ba lideransa/jestores no Xefe suku feto iha Autoridade Munisipal iha รกrea hotu-hotu hanesan jestaun finansas pรบblika, igualdade jรฉneru no inkluzaun ema ho defisiรฉnsia, planeamentu no seluk tan. Tanba neโe hafoin audรฉnsia ekipa imediata halaโo enkontru ho funsionรกria sira iha salaun I AMA, hodi introduz no diskute ezistรฉnsia Rede Lideransa Feto iha Munisรญpiu Aileu.
Konsiente katak Rede Lideransa Feto mak rede ida ne’ebรฉ sei halibur funsionรกriu pรบbliku sira iha nรญvel oioin ho objetivu hodi haforsa servisu funsionรกria feto sira nian iha nรญvel munisipiu, hodi hasa’e kapasidade lideransa iha administrasaun no jestaun pรบblika sira, no kria ambiente ida ne’ebรฉ favorรกvel hodi bele promove partisipasaun feto sira nian iha administrasaun pรบblika. Atividade ida ne’e mรณs suporta kompromisu Timor-Leste nian ba Instrumentu Legรกl Internasionรกl “CEDAW”, Deklarasaun Maubisse Faze 3 nian, Planu Dezenvolvimentu Estratรฉjiku (PED), no prioridades Governu nian hodi hasa’e feto sira nia partisipasaun no haforsa sira iha pozisaun foti desizaun no fรณ apoiu hodi hasa’e sira nia kapasidade no promove governasaun sensรญvel ba jรฉneru no inkluziva iha administrasaun lokรกl iha prosesu no polรญtika desentralizasaun no podรฉr lokรกl.
Entertantu bainhira programa neโe halaโo ona, expetasaun PARTISIPA nian maka sei fรณ prioridade ba Rede Lideransa Feto Aileu atu kontinua expanda formasaun sira ba iha nรญvel Postu no Suku sira, hodi bele identifika, suporta no enkoraja Feto rural sira ninia partisipasaun iha prosesu dezenvolvimentu Munisรญpiu nian.





