Aileu, 23 Marsu 2026. Exelรฉnsia PAM-Aileu “๐๐จรฃ๐จ ๐๐จ๐ฌ๐๐จ ๐๐จ๐ฌ ๐๐๐ง๐ญ๐จ๐ฌ”, segunda horseik iha salaun II AMA akompaรฑa husi Reprezentante Prezidente Institutu Nasionรกl Estatรญstika Nasionรกl, I.P –
INETL, I.P “๐๐ซ. ๐๐ข๐๐๐ซ๐๐จ ๐๐จ๐ฌ ๐๐๐ง๐ญ๐จ๐ฌ”, hodi halaโo abertura ba atividade formasaun neโebรฉ fasilita husi INETL kona-bรก estabilizasaun no modernizasaun sistema koleksaun dadus ba Rejistu Sivรญl no Estatรญstika Vitรกl (Civil Registration and Vital Statistics – CRVS) ba Xefe Suku no Ofisiรกl Apoiu Suku sira husi Suku 35 iha Munisรญpiu Aileu.
PAM konsiente dadus ne’e importante tebes, tanba bainhira ita atu halo planu orsamentรกl mรณs ita kaer ho dadus sira, nuneโe lรญder mรกximu neโe husu ba Estatรญstika Munisรญpiu no estrutura Suku bainhira fornese dadus hodi publika iha Portรกl Munisipรกl tenki kredรญvel, kestaun ema hotu tantu rai-laran no rai-liur sei asesu hotu dadus sira iha Munisรญpiu nian.
Atu garante servisu ida ho lais no profesionalizmu iha Suku sira maka, PAM rekomenda ba INETL bainhira formasaun durante loron 3 ne’e remata, fasilita mรณs kada Suku sira ho tableta ida, nuneโe sira bele fornese dadus ho kredรญvel tuir situasaun real iha baze. PAM konklui.
Enkuantu formasaun durante loron 3 iha salaun II AMA neโe parte importรกnsia ida maka Xefe Suku no Ofisiรกl Apoiu Administrasaun Suku ba Asuntu Sosiรกl nian bele intende,
Importรกnsia Estatรญstika:
โ Desizaun bazeia ba faktu: ajuda governu no organizasaun sira foti desizaun ba faktu no lala’ok (Trend);
โ Identifika Padraun: ajuda identifika relasaun entre akontesimentu ida ho nia efeitu sira;
โ Jestaun risku: importante tebes atu halo previzaun ba futuru no kalkula risku iha area finansa, sosiรกl no seluk tan; no
โ Ajuda ita oinsรก atu uza osan, tempu no rekursu sira atu fo impaktu ne’ebรฉ bo’ot liu tan.
Sorin seluk liga mรณs ho buat neโebรฉ INETL,I.P halo hanesan;
Kolekta Dadus: Hala’o Sensu no Peskiza sira (Decreto Lei Nยบ 17/2003, Artigu 7.ยบ)
Padroniza: Garantia Konfidensialidade dadus, kualidade dadus no imparsialidade (Decreto Lei Nยบ 17/2003, Artigu 4.ยบ)
Informa: Fornese baze ba desizaun polรญtika no dezemvolvimentu nasionรกl.
=========
Komponenete servisu ba atividade hala’o kompilasaun ba dadus husi rejistrasaun hirak ne’e hodi analiza no publika, hanesan;
Nรบmeru Fertilidade: Ema nain hira mak moris iha tinan ida ne’e;
Fertilidade tuir Munisรญpiu/Suku: Munisรญpiu/Suku ida neโebรฉ mak labarik moris barak liu;
Nรบmeru Mortalidade: Ema nain hira mak mate iha tinan ida ne’e; no
Prevalensia Moras: Ema nain hira mak mate tanba moras fuan?.
Entertantu liga ba rezolusaun governu iha prosesu aprovasaun nian kada Ministรฉriu relevante “ligasaun servisu” sira fornese dadus tuir,
โ Ministรฉriu da Justisa “DGRN”: halaโo rejistu ofisiรกl ba akontesimentu vitais sira hotu hanesan, moris, mate, kaben no divรณrsiu;
โ Ministรฉriu Saรบde: halaโo notifikasaun ba moris no mate. Fornese dadus kona-bรก labarik moris no ema neโebรฉ mate;
โ Ministรฉriu Finansas “INETL, I.P”: kompila dadus hotu kona-bรก akontesimentu vitais sira, analiza no produz estatรญstika ofisiรกl hodi publika; no
โ Ministรฉriu Administrasaun Estatal; fasilita prosesu rejistrasaun ofisiรกl kona-bรก akontesimentu vitais sira no rejistu populasaun.








