Autoridade Munisรญpiu Aileu realiza forum: “Dalan ba Poder Lokal” hamutuk ho entidade Aileu-anan hotu “veteranu sira, igreja, grupu intelektual Aileu-anan iha nasionรกl no munisipiu, kรกmara komรฉrsiu no industria (setor privadu munisipal), partidu politiku, juventude, organizasaun sosiedade sivil, organizasaun feto, ema ho defisiรฉnsia, lรญder komunitรกriu no reprezentante autoridade munisipal no membru-governu Aileu-oan tomak”, sexta-feira 10 Abril 2026 iha salaun Timor-klaran Aileu.
Governu Timor-Leste kontinua halo esforsu atu implementa desentralizasaun administrativa territorial (Poder Lokal) ho objetivu atu hakbesik liu servisu pรบbliku ba populasaun no asegura dezenvolvimentu lokรกl mak inkluzivu no sustentรกvel. MAE hala’o ona avaliasaun kondisaun mรญnimu iha fulan Dezembru 2025 no rezultadu hatudu katak Munisรญpiu Aileu tama iha klasifikasaun Bom “77.78%”. Ho rezultadu ida neโe maka Autoridade iha inisiativa hodi halibur entidade hotu atu mai hamutuk iha vizaun ba objetivu komun no reforsa kolaborasaun entre Aileu-anan ba poder lokal.
Iha forum neโe orador sira kompostu husi 01. ๐๐ซ. ๐๐๐ซ๐ฆ๐๐ง๐จ ๐๐๐ง๐ญ๐ ๐๐ซ๐ข๐ญ๐๐ฌ ๐๐ข๐๐ฌ “Estratejia ba implementasaun poder lokal: vizaun polรญtika IX Governu Konstitusional”;
02. ๐ ๐ซ๐๐ข ๐๐๐ซ๐ฅ๐ข๐ญ๐จ ๐๐ ๐๐ข๐ฅ๐ฏ๐, ๐๐๐๐ซ๐ฆ, ๐๐ก๐ “Filosofia Mambae hodi hametin lema Aileu: Amigavel, Inkluzividade, Lealdade, Edukadu no Unidade”;
03. ๐๐ซ. ๐๐รญ๐ฅ๐ข๐จ ๐๐ ๐๐ซ๐รบ๐ฃ๐จ “Hakat ba poder lokal: Rekursu Aileu-anan prontu ona?”;
04. ๐๐ซ๐. ๐๐๐๐ญ๐ซ๐ข๐ณ ๐๐ ๐๐๐ฎ๐ฌ ๐๐จ๐ซ๐ซ๐๐ณรฃ๐จ, ๐.๐๐ “Oinsรก feto sira-nia prontidaun ba implementasaun poder lokal?”; no iha forum neโe rasik modera direita husi ๐๐ซ๐. ๐๐ฉ๐ข ๐๐ซ๐ฅ๐รฃ๐๐ฌ.
Durante diรกlogu neโe entidade sira konsege:
โ Reforsa koordenasaun no tau hanoin hamutuk ba objetivu komun Aileu ba Aileu-anan hotu.
โ Identifika forsa no lakunas/frajilidade husi relatรณriu avaliasaun kondisaun mรญnimu hodi buka opsaun/alternativu hamutuk atu responde.
โ Hametin koezaun sosiรกl nu’udar dalan atu hametin espรญritu serbisu hamutuk ba objetivu komun Aileu-anan hotu nian.
โ Estabelese mekanismu koordenasaun no komunikasaun kontinua entre parte interessadu sira.
Parte importante seluk mรณs maka iha kompromisu forum dalan ba poder lokal ne’e iha sesaun ikus Aileu-anan sira husu ba Autoridade atu:
1. Fortifika unidade, koordenasaun no koperasaun entre Aileu-anan hotu.
2. Kompleta dadus mak sei falta bazeia ba rekomendasaun husi MAE ba kondisaun mรญnima ba poder lokal.
3. Intelektual sira sei fรณ apoiu ba hadia baze de dadus mak sei falta.
4. Kontinua konvoka reuniaun kada fulan 3 hodi diskute kona ba asuntu dezenvolvimentu Aileu nian.
5. Iha tempu badak, sei organiza forum diskusaun kona ba oportunidade no dezafiu seitor privadu iha dezenvolvimentu poder lokal.
6. Koordena ho MAE hodi asegura dezenvolvimentu infraestrutura sira, konsidera mos nesesidade ba Ema ho Defisiente, Feto, Labarik Feto, Katuas no Ferik no Inan Feto sira.
7. Aileu-anan hamutuk ba dezenvolvimentu la haree ba koor partidu polรญtikus, maibรฉ haree ba Aileu ba Aileu-oan hotu hodi la-husik Aileu-oan ida iha kotuk.
Exelรฉnsia PAM-Aileu “๐๐จรฃ๐จ ๐๐จ๐ฌ๐๐จ ๐๐จ๐ฌ ๐๐๐ง๐ญ๐จ๐ฌ” agradese ba entidade hotu nia partisipasaun no hanoin diak sira ba Aileu, maibรฉ parte importante ida ba Munisรญpiu Aileu atu hakat ba poder lokal neโe maka Lรญder mรกximu neโe husu ba Aileu-anan sira atu labele haree ba koor partidu politiku, kontinua hamutuk konsentra ba parte pozitivu liu husi koordenasaun, komunikasaun no kooperasaun sira hodi bele lori benefรญsiu diak ba Aileu iha futuru.
NB: maske iha dezafiu oi-oin, maibรฉ la sai bareira ba Aileu-oan sira atu hakat ba oin, mai ita foku ba lema Aileu nian katak, “๐๐ ๐๐ญ ๐ ๐ฎ๐ญ ๐๐ฅ๐จ ๐๐ญ ๐๐๐ ๐๐ข๐ฅ๐๐ฎ๐ง”.
Obrigadu no agradese ba partisipasaun iha momentu istรณriku sira.








