𝐏𝐀𝐑𝐓𝐈𝐒𝐈𝐏𝐀 𝐊𝐨𝐥𝐚𝐛𝐨𝐫𝐚 𝐇𝐨 𝐀𝐮𝐭𝐨𝐫𝐢𝐝𝐚𝐝𝐞 𝐌𝐮𝐧𝐢𝐬í𝐩𝐢𝐮 𝐇𝐨𝐝𝐢 𝐄𝐬𝐭𝐚𝐛𝐞𝐥𝐞𝐬𝐞 𝐑𝐞𝐝𝐞 𝐋𝐢𝐝𝐞𝐫𝐚𝐧𝐬𝐚 𝐅𝐞𝐭𝐨 𝐈𝐡𝐚 𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮.

19 March 2026

Aileu, 19 Marsu 2026. PARTISIPA liu husi Asesora ba Gender Equity, Disability and Social Inclusion – GEDSI “𝐒𝐫𝐚. 𝐔𝐛𝐚𝐥𝐝𝐚 𝐀𝐥𝐯𝐞𝐬” hamutuk ho Koordenadora GEDSI “𝐒𝐫𝐚. 𝐃𝐢𝐫𝐜𝐞 𝐂𝐨𝐫𝐫𝐞𝐢𝐚” no Asesór PARTISIPA Governasaun Lokál “𝐒𝐫. 𝐀𝐟𝐨𝐧𝐬𝐨 𝐒𝐚𝐫𝐦𝐞𝐧𝐭𝐨 𝐌𝐞𝐧𝐝𝐨𝐧ç𝐚”, kinta ohin hala’o audénsia ho PAM.

Iha audénsia ne’e PARTISIPA introduz projetu estabelesimentu Rede Lideransa Feto ne’ebé sei hala’o durante tinan 2 iha Aileu, ho programa ne’e sei mellora di’ak liu tan kapasidade, mentalidade no partisipasaun feto sira iha prosesu dezenvolvimentu Munisípiu nian.

Exelénsia PAM-Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬” apresia ho projetu ne’ebé hala’o husi PARTISIPA, maibé PAM presiza formasaun, kapasitasaun no hadi’a di’ak liu tan mentalidade Feto sira nian husi nível Aldeia, Suku too Postu sira “Autoridade hakarak ekipa tun ba Postu no Suku sira hodi haree direita situasaun no kondisaun ne’ebé Feto sira enfrenta iha baze, tanba dalaruma sira kompriende no hatene iha prosesu balu, maibé sira-nia mentalidade maka sai hanesan bareira atu bele ultrapasa sira-nia vizaun”. Dehan PAM.

PAM subliña, Autoridade iha hela faze ida preparasaun ba implementasaun desentralizasaun no podér lokál, aproveita ho estabelesimentu Rede Lideransa Feto ida ne’e, espera bele iha mudansa ba maluk feto sira. Bainhira governu sentrál desentraliza ona podér ne’e mai Munisípiu maka ita sei fó prioridade ba feto sira “mais ou menus 30%” hodi prienxe kargu xefia sira iha Servisu Munisipál no Instituisaun sira. Enkuantu agora dadaun Autoridade kontinua promove ona maluk feto sira hodi asume kargu iha Servisu Munisipál, Xefe Departamentu no Xefe Seksaun sira kada Postu Administrativu. PAM konklui.

Ho komprimisu ba desentralizasaun, krusiál tebes hodi fornese apoiu espesífiku ba funsionária feto sira iha kargu xefia no potensial ba lideransa/jestores no Xefe suku feto iha Autoridade Munisipal iha área hotu-hotu hanesan jestaun finansas públika, igualdade jéneru no inkluzaun ema ho defisiénsia, planeamentu no seluk tan. Tanba ne’e hafoin audénsia ekipa imediata hala’o enkontru ho funsionária sira iha salaun I AMA, hodi introduz no diskute ezisténsia Rede Lideransa Feto iha Munisípiu Aileu.

Konsiente katak Rede Lideransa Feto mak rede ida ne’ebé sei halibur funsionáriu públiku sira iha nível oioin ho objetivu hodi haforsa servisu funsionária feto sira nian iha nível munisipiu, hodi hasa’e kapasidade lideransa iha administrasaun no jestaun públika sira, no kria ambiente ida ne’ebé favorável hodi bele promove partisipasaun feto sira nian iha administrasaun públika. Atividade ida ne’e mós suporta kompromisu Timor-Leste nian ba Instrumentu Legál Internasionál “CEDAW”, Deklarasaun Maubisse Faze 3 nian, Planu Dezenvolvimentu Estratéjiku (PED), no prioridades Governu nian hodi hasa’e feto sira nia partisipasaun no haforsa sira iha pozisaun foti desizaun no fó apoiu hodi hasa’e sira nia kapasidade no promove governasaun sensível ba jéneru no inkluziva iha administrasaun lokál iha prosesu no polítika desentralizasaun no podér lokál.

Entertantu bainhira programa ne’e hala’o ona, expetasaun PARTISIPA nian maka sei fó prioridade ba Rede Lideransa Feto Aileu atu kontinua expanda formasaun sira ba iha nível Postu no Suku sira, hodi bele identifika, suporta no enkoraja Feto rural sira ninia partisipasaun iha prosesu dezenvolvimentu Munisípiu nian.

#remata.

#mediagatpama2026.

© 2026 Administration Municipality of Aileu