𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮 𝐏𝐫𝐨𝐧𝐭𝐮 𝐎𝐧𝐚 𝐇𝐨𝐝𝐢 𝐇𝐚𝐤𝐚𝐭 𝐁𝐚 𝐏𝐨𝐝é𝐫 𝐋𝐨𝐤á𝐥 𝐈𝐡𝐚 𝐓𝐢𝐧𝐚𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟕.

Aileu, 26 Fevereiru 2026. Sua Exelénsia Ministru Administrasaun Estatál, 𝐓𝐨𝐦𝐚́𝐬 𝐝𝐨 𝐑𝐨𝐬𝐚́𝐫𝐢𝐨 𝐂𝐚𝐛𝐫𝐚𝐥, hamutuk ho Sua Exelénsia Ministériu Planeamentu Investimentu Estratéjiku, 𝐆𝐚𝐬𝐭𝐚̃𝐨 𝐒𝐨𝐮𝐬𝐚 ho Sua Exelénsia Ministru Obras Públikas, 𝐒𝐚𝐦𝐮𝐞𝐥 𝐌𝐚𝐫𝐜̧𝐚𝐥, akompaña Sua Exelénsia Primeiru-Ministru (PM), 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦𝐚̃𝐨, kinta ohin hala’o vizita ofisiál mai iha Munisípiu Aileu hodi haree besik servisu munisipál husi rezultadu “Avaliasaun Kondisaun Mínima” ne’ebé hala’o husi Ministériu Administrasaun Estatál (MAE).

Programa ida-ne’e hanesan parte ida husi preparasaun IX Governu Konstitusionál nian molok implementa Polítika Desentralizasaun Podér Lokál iha tinan 2027, hodi transfere podér no responsabilidade husi Governu sentrál bá nível lokál hanesan munisípiu nune’e povu bele partisipa diretamente iha governasaun no dezenvolvimentu.

Ministru Administrasaun Estatál maka responsavel ba konsesaun, ezekusaun, koordenasaun no avaliasaun ba polítika ne’ebé define no aprova ona husi Konsellu Ministrus, ba área podér lokál, desentralizasaun administrativa, apoia ba organizasaun komunitária sira, promove dezenvolvimentu lokál, organizasaun no ezekusaun ba prosesu eleitorál no referendáriu nian, promosaun ijiene no organizasaun urbana no klasifikasaun no konservasaun ba dokumentu ofisiál sira ne’ebé ho valór istóriku.

Ministru Administrasaun Estatál mak iha kompeténsia atu promove no realiza prosesu desentralizasaun administrativa no instalasaun órgaun no servisu sira Podér Lokál nian; propoin no implementa lei podér lokál, lei eleitorál munisipál no lei finansas, patrimóniu no aprovizionamentu munisipál, no normativu legál no regulmentár sira seluk ne’ebé nesesáriu ba desentralizasaun administrativa no instalasaun ba órgaun reprezentativu sira podér lokál nian; apoia formasaun no asisténsia permanente ne’ebé dirije ba prosesu deskonsentrasaun no desentralizasaun administrativa, iha koordenasaun ho Ministériu no entidade relevante sira seluk.

Atividade diálogu ne’ebé hala’o Salaun Timor-Klaran Aileu, perante Primeiru-Ministru ho Ministru sira ne’ebé prezente, Exelénsia Prezidente Autoridade Munisipál Aileu , 𝐉𝐨𝐚̃𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬, halo aprezentasaun kona-bá perfil no ponténsia tomak husi munisípiu, inklui progresu servisu, programa sira ne’ebé la’o daudaun no prioridade dezenvolvimentu sira ne’ebé antinje ona nu’udár baze hodi responde bá kritériu sira mak hatuur iha polítika desentralizasaun podér lokál nian.

Iha sesaun husu no hatan, autoridade lokál sira no povu Aileu antuziazmu makaas hodi espresa sentimentu kontente bá politika IX Governu Konstitusionál kona-bá polítika desentralizasaun podér lokál ne’ebé sei implementa iha tinan tuir mai. Iha kritika balun liga ho mekanizmu servisu munisipál nian ne’ebé sei mosu fallansu maibé maioria deklara katak, munisípiu ne’e prontu ona atu simu desentralizasaun no podér lokál.

Iha vizita ne’e Primeiru-Ministru akompaña husi membru Governu balun, ne’ebé partisipa husi autoridade munisipál, setór privadu, autoridade postu, autoridade lokál, veteranus, diretór servisu munisipál sira, xefe departementu sira, intelektuál sira inklui autoridade sivíl ho militár.

Munisípiu Aileu kuiñesidu ho naran rai-husar katak situa iha sentru Timor-Leste nia kapital mak Aileu, Área 809.9 Km2 ho populasaun liu-61.611 ne’ebé mak ko’alia lian Tetun no Mambae.

Munisípiu Aileu kompostu husi Postu Administrativu 4 hanesan Postu Administrativu Aileu-Villa ne’ebé konstitui husi suku 13: Aissirimou, Bandudato, Fahiria, Fatubossa, Hoholau, Lahae, Lausi, Lequitura, Saboria, Seloi Craic, Seloi Malere, Liurai no Hurai Raco;

Postu Administrativu Laulara kompostu husi suku 6: Bocolelo, Cotolau, Fatisi, Madabeno, Talitu, no Tohumeta;

Postu Administrativu Lequidoe fahe ba suku 7: Acubilitoho, Bereleu, Betulau, Fahisoi, Faturilau, Manucassa, no Namolesso; no

Postu Administrativu Remexio inklui suku 9: Açumau, Fadabloco, Fahisoi, Faturasa, Hautoho, Maumeta, Liurai, Tulataqueo no Karhili.

#remata.

#mediagatpama2026.

𝐌𝐞𝐝𝐢@𝐌𝐚𝐞_𝟐𝟎𝟐𝟔

© 2026 Autoridade Munisipal Aileu