𝐌𝐀𝐏𝐏𝐅 𝐑𝐞𝐚𝐥𝐢𝐳𝐚 𝐒𝐨𝐫𝐮𝐦𝐮𝐭𝐮 𝐀𝐯𝐚𝐥𝐢𝐚𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐏𝐫𝐨𝐠𝐫𝐞𝐬𝐮 𝐒𝐞𝐫𝐯𝐢𝐬𝐮 𝐄𝐱𝐭𝐞𝐧𝐬𝐚𝐮𝐧 𝐀𝐠𝐫í𝐤𝐨𝐥𝐚 𝐢𝐡𝐚 𝐌𝐮𝐧𝐢𝐬í𝐩𝐢𝐮 𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮.

18 June 2026

Aileu, 18 Juñu 2026. Reprezentante PAM-Aileu liu husi Sekretáriu Munisipál Asuntu PIDI “𝐒𝐫. 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐀𝐮𝐫é𝐥𝐢𝐨 𝐀𝐥𝐞𝐢𝐱𝐨 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐬”, kinta ohin partisipa no hala’o abertura ba sorumutu ne’ebé hala’o husi Diresaun Nasionál Extensaun Formasaun Agríkola realiza sorumutu avaliasaun progresu servisu programa Extensaun ho Diretór Agrikultura Munisipál sira inklui aprezenta mós rezultadu servisu extensaun iha tinan 2026.

Enkontru ne’ebé realiza iha salaun I AMA ne’e, Diretor Servisu Munisipál Agrikultura Aileu “𝐒𝐫. 𝐏𝐞𝐝𝐫𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬 𝐝𝐚 𝐒𝐢𝐥𝐯𝐚”, hato’o agradese ba diretór Agrikultura Munisipál sira tanba bele hasoru malu iha Munisípiu Aileu, atu nafatin servisu hamutuk iha servisu setór Agrikultura nian hodi bele hasa’e produsaun iha Munisìpiu ida-idak nian. “Obrigado mós ba Diresaun Nasionál Extensaun Formasaun Agrikola tanba hili Munisípiu Aileu sai uma na’in ba enkontru refere”. Dehan Diretór Agrikultura Aileu.

Sorin seluk Diretór DNEFA “𝐒𝐫. 𝐉𝐚𝐧𝐮𝐚𝐫𝐢𝐨 𝐌𝐚𝐫ç𝐚𝐥” kontinua reforsa, enkontru ne’e hodi halo avaliasaun servisu extensaun sira iha Munisipál oinsa mak atu avalia implementasaun programa ne’ebé mak hala’o, tanba enkontru ne’e bazia ba Manual Extensaun Agríkola. Diresaun mós kontinua prepara planu Anual Asaun 2027 nian nune’e bele ajusta programa extensaun sira.

Bazeia ba lei organiku, Diresaun mós estabelese sentru formasaun Agríkola iha Munisípiu 2 hanesan Manatuto “Natarbora” no Maliana Munisípiu Bobonaro. Diresaun Nasionál finansia sentru sira ne’e nune’e, bele lao diak iha futuru atu bele hasa’e produsaun.

Munispiu sira halo rekrumentu ba extensionista iha Munisípiu Diresaun Nasional fo asisténsia nafatin hodi kapasita no formasaun nune’e ba oin sei fó asisténsia ba agrikultór sira iha baze, atu lao diak liutan tanba objetivu prinsipál mak presija hadia setór agrikultura nune’e ba oin atu hasa’e produsaun rai laran liuliu iha nivel Munisipiu sira”.

Iha sesaun abertura sorumutu husi Sekretáriu Munisipál Asuntu PIDI “𝐒𝐫. 𝐅𝐫𝐚𝐧𝐜𝐢𝐬𝐜𝐨 𝐀𝐮𝐫é𝐥𝐢𝐨 𝐀𝐥𝐞𝐢𝐱𝐨 𝐌𝐚𝐫𝐭𝐢𝐧𝐬”, hatete, progresu servisu iha kampu durante ne’e lao diak, maibé liu husi enkontru atu mellora no hadia servisu extensaun sira iha kampu nune’e ba oin bele lao diak iha futuru. “Aileu nakloke ba Governu ou ajensia se de’it mak atu mai halo servisu iha setór agrikultura, nune’e ba oin bele garante produsaun iha Munisípiu Aileu”.

#remata.

Iha sorumutu ne’e partisipa husi Diretòr Servisu Agrikultura Munisipál sira hanesan Ainaro, Baucau, Bobonaro, Covalima, Manatuto, Lautem, Likisa, Manufahi, Viqueque, Ermera inklui Dili tanba iha enkontru ne’e iha diskusaun no resposta kona ba rezultadu husi asaun ba atividade hotu ne’ebé konklui ona iha kada Munisípiu.

#mediagatpama2026.

Dili, 12 Juñu 2026. Reprezentante PAM-Aileu liu husi Sekretáriu Munisipál Asuntu Administrasaun no Finansas “Sr. José Vicente Vilanova”, hamutuk ho Sekretáriu Munisipál Asuntu PIDI “Sr. Francisco Aurélio Aleixo Martins” no akompaña husi Diretores Servisus Munisipais hanesan “Finansas, Ajénsia Planeamentu, Aprovisionamentu, PDIM, PNDS, no ONG no OC’s”, sexta ohin partisipa iha sorumutu jornada orsamentu tinan 2027 nian ne’ebé prejide husi S.E. Primeru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão hamutuk ho membru IX Governu Konstitusionál sira, iha Ministeriu Finansas, Dili.,

Jornada Orsamentu 2027 nian ne’e, nu’udar pontupartida ofisiál ba planeamentu no definisaun tetu fiskál ba OJE 2027. Lema ofisiál Jornada Orsamentu 2027 mak “Hametin Reziliensia Liuhosi Transformasaun Diversifika Ekonomia, Asegura Futuru Ida Sustentável”.

Objetivu husi sorumutu ne’e mák permite membru IX Governu Konstitusionál, kuadru tékniku, no autoridade munisipál sira atu analiza hamutuk situasaun makroekonómika no define limitasaun ba despeza sira.

Partisipa iha sorumutu ne’e, Membro Governu, Presidente no membro Deputadus Komisaun C-PN, Ajénsia Autonomia, Munisipiu, Tékniku husi Linha, Ministériu, Diretur Jeral Administrasaun Finansas ho Diretur Nasionál Finansas, RAEOA/ZEEMS, Sosiedade Sivil, Prezidente no responsável Sekretariadu Munisipal, no Xefi gabinete MAE, Diretor-Jeral no Prezidenti Autoridade Munisipál sira.

#Medi@Mae_26

#mediagatpama2026.

Aileu, 10 Juñu 2026. Prezidente Konsellu Koordenasaun Munisipál atuál Exelénsia PAM-Aileu “𝗝𝗼ã𝗼 𝗕𝗼𝘀𝗰𝗼 𝗱𝗼𝘀 𝗦𝗮𝗻𝘁𝗼𝘀” akompaña mós ho Vise nain-3, kuarta ohin realiza sorumutu KKM ba faze daneen hamutuk ho Diretores Servisus Munisipais, Delegasaun Territoriais, Pontu Fokál, Administrador Postu no Reprezentante Autoridade Komunitária husi Postu sira.

Enkuantu sorumutu ba loron ohin nian iha salaun I AMA ne’e, foká ba aprezentasaun sira hanesan;

01. Planu Asaun Anuál-PAA 2027 ne’ebé previstu bazeia ba sorumutu Konsellu Koordenasaun Territoriál- KKT, ne’ebé aprezenta husi Diretór Ajénsia Munisipál Planeamentu;

02. Preparasaun ba Partisipa iha Feira Nasionál hodi Komemo Loron Proklamasaun Independénsia Unilaterál RDTL ba Dala-51 “28 Novembru 1975 – 2026”. Iha ajenda ida ne’e Prezidente KKM fó sai mós atividade ho várius kompetisaun ne’ebé mak Ministériu deside ba Munisípiu sira atu hala’o preparasaun antes ba kompete “aprezenta” iha nasionál.

Ámbitu diskusaun sira, Prezidente orienta emediata Servisu Munisipál responsável, Administrador Postu no Lideransa Komunitária sira atu kria koordenasaun hodi tau importánsia atu promove valor kultura, produtu agríkola no potensial lokál Munisípiu Aileu nian atu bele konkore no reprezenta Munisípiu ho dignidade iha nível nasionál.

03. Ajusta lista no Orsamentu ba Funsionáriu Temporáriu sira, aprezenta husi Diretór Servisu Munisipál Rekursus Humanus; sesaun ida ne’e, Prezidente orienta Servisu Munisipál Rekursus Humanus atu halo verifikasaun no atualizasaun dadus ho rigor no transparénsia, atu garante prosesu administrativu no finanseiru hala’o tuir regulamentu no prosedimentu vigora.

04. Prosesu Atendimentu Kombustivel ba Autoridade Aileu, aprezenta husi Diretór Servisu Munisipál Patrimóniu no Lojístika; no

05. Relatóriu Ezekusaun Orsamentu Q1, aprezenta husi Diretór Servisu Munisipál Finansas.

Iha sesaun aprezentasaun sira, Membru Konsellu Koordenasaun Munisipál (KKM) sira hato’o preokupasaun, observasaun no sujestaun sira reflete ba ajenda prinsipál sira. Entretantu iha preukupasaun sira hetan intervensaun husi Prezidente KKM nian ne’ebé fo satisfasaun ba fórum. Líder Máximu ne’e mós agradese ba kontribuisaun no partisipasaun ativu husi Membru KKM sira hotu, no husu atu kontinua hametin espiritu servisu hamutuk, koordenasaun no kompromisu hodi promove dezenvolvimentu Munisípiu Aileu.

#remata.

Sorumutu ne’e prezensa mós husi II Komandante PNTL Munisípiu Aileu “𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐧𝐭𝐞𝐧𝐝𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐀𝐬𝐬𝐢𝐬𝐭𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐉𝐨𝐚𝐪𝐮𝐢𝐦 𝐌𝐚𝐫𝐪𝐮𝐞𝐬, 𝐋𝐢𝐜. 𝐃𝐢𝐫, 𝐌𝐇” ho ekipa, Funsionáriu Autoridade no Estudante Estajiadu sira husi UNTL.

#mediagatpama2026.

Halo sorumutu ho lideransa lokal, lideransa komunitario Municipio Aileu hodi rekomfirma Plano dezenvolvimento komunitario PDK nebe iha ona faze finalizasaun.

Objetivu Husi rekomfirmasaun ne’e importante atu verifika e fo prova aseitasaun no validasaun ba Plano no programa prioridade hotu nebe suku elabora ona iha dukumento PDK.

Rezultadu final ba dukumento ne sei publika iha portal municipal.

Sorumutu refere marka prezensa direita husi Prezidente Autoridade Municipio Aileu hodi halo abertura oficial no fo orientasaun ba faze rekomfirmasaun PDK.

@Media ONG e OC’S

Dili, 28 Maiu 2026. Autoridade Aileu Partisipa Iha Reuniaun Konsellu Koordenasaun Territoriál- KKT Ba Loron Daruak Nian Iha JL World, Metiaut-Dili.

Iha sesaun abertura, S.E. Ministru MAE, informa ba PAM sira atu remata reuniaun ne’e, PAM sira sei marka presensa iha Parlamentu Nasionál hodi akompaña debate Orsamentu Retefikativu ne’ebé diskusaun la’o dadauk hela iha Uma Fukun Parlamentu Nasionál.

S.E. Ministru informa mos ba Autoridade Munisípius, kona-ba orsamentu ba Munisípiu sira, husi parte Komisaun, C) iha PN. Iha relatoriu fó sira nia rekomendasaun katak, orsamentu ba MAE labele kortes tamba munisipiu sira atu prepara eleisoens ba poder lokál iha tinan oin.

S.E. Ministru MAE, afirma liu tan, sorumutu ida ne’e, atu hamutuk trasa futuru ba ita-nia territóriu no bem-estar populasaun. No Órgaun deliberativu MAE nian atu ajusta Planeamentu Integradu Munisipál husi nível lokál ba programa prioridade sira.

S.E. Ministru MAE afirma liu tan ba PAM sira atu útiliza gastus orsamentu tuir regras orsamentu nian hodi nune’e sei la fó impaktu ba kortes orsamentu ba Munisípiu sira.

Ministru nafatin kontinua fó atensaun ba PAM sira atu halo preparasaun ba infrastruturas sira iha Munisípius hodi hasoru eleisaun Presidensiál iha tinan oin.

S.E. Ministru MAE husu mos ba PAM sira atu orienta diretores agrikutor servisu munisípais atu informa kona-ba rezultadu kuilleta produsaun lokál husi munisipiu sira atu nune’e bele responde ba kestoens sira ne’ebé hato’o husi membru deputadus iha Parlamentu Nasionál. No diretor agrikultor munisípiu sira tenki servisu ho mapamentu atu nune’e bele hetan rezultadu koilleta ho maximu hodi mostra iha expozisaun ba loron nasionál 28 Novembru tinan ne’e. Hateten Ministru MAE ámbitu ensera reuniaun Koordenasaun Territoriál- KKT iha JL World, Metiaut-Dili.

𝐑𝐞𝐦𝐚𝐭𝐚#

𝐌𝐞𝐝𝐢@𝐌𝐚𝐞_𝟐𝟎𝟐6

#mediagatpama2026.

Exelénsia PAM-Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬”, akompaña husi Sekretáriu Munisipál nain-3 hanesan Asuntu Administrasaun no Finansas, Asuntu PIDI no Asuntu Sosiál no Organizasaun, hamutuk mós ho Diretór Servisu Munisipál sira, tersa ohin partisipa iha reuniaun “Konsellu Koordenasaun Territoriál – KKT”, ne’ebé hala’o iha JL World, Metiaut: Dili, 26 Maiu 2026.

Iha reuniaun loron dahuluk ba KKT ne’e hodi diskute no harmoniza prioridade dezenvolvimentu no koordenasaun servisu entre instituisaun estadu sira atu garante implementasaun programa governu nian ho efetivu no efisiénsia.

Reuniaun ne’e mós sai nu’udar espasu importante ida atu hametin koperasaun interministeriál no responde ba nesesidade komunidade sira iha teritóriu nasionál.

Hafoin abertura reuniaun KKT husi 𝐒.𝐄. 𝐏𝐫𝐢𝐦𝐞𝐫𝐮 𝐌𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐮, 𝐊𝐚𝐲 𝐑𝐚𝐥𝐚 𝐗𝐚𝐧𝐚𝐧𝐚 𝐆𝐮𝐬𝐦ã𝐨, iha oportunidade ba Autoridade Aileu hala’o aprezentasaun kona-bá proposta OJE 2027 ne’ebé Autoridade elabora ona hodi rekomenda ba governu sentrál atu tau iha konsiderasaun.

Iha proposta OJE 2027 ne’ebé aprezenta husi Exelénsia PAM-Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬” ne’e ho ninia konteúdu sira foká ba:

》Komparasaun Alokasaun OJE 2024, 2025 no 2026;

》Komparasaun Despezas OJE 2024, 2025 no 2026;

》Planu Asaun Anual ba OJE 2027;

》Komparasaun OJE 2026 ho Proposta OJE 2027;

》Justifikasaun Despezas ba Proposta OJE 2027;

》Proposta Orsamentu Obrigatóriu sira ba AM-Aileu;

》Forsa Traballu; no

》Proposta OJE 2027 ba kada Servisu Munisipál sira.

Entertantu iha Planu Asaun Anuál-PAA ba 2027 ne’ebé Autoridade elabora ne’e kompostu husi:

01. Programa 20;

02. Subprograma 54; no

03. Atividades 80.

#remata.

Iha reuniaun KKT ne’e prezensa direita husi M-MAE, Ministru MAPPF, Ministra Solidaridade Sosial, SEATOU, S.E. SEDL no akompaña mós husi Diretór Nasionál no Diretór Jerál sira.

𝐌𝐞𝐝𝐢@𝐌𝐚𝐞

#mediagatpama2026.

Aileu, 25 Maiu 2026. Prezidente Konsellu Konsultivu Munisipál-KKM atuál Exelénsia PAM-Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬”, segunda ohin lidera sorumutu KKM ba faze dahuluk iha salaun Timor-klaran Aileu. Sorumutu ne’e akompaña direita husi Sekretáriu Munisipál nain-3 hanesan Asuntu Administrasaun no Finansas, Asuntu PIDI no Asuntu Sosiál no Organizasaun, Komandante PNTL Munisípiu Aileu “𝐒𝐮𝐩𝐞𝐫𝐢𝐧𝐭𝐞𝐧𝐝𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐗𝐞𝐟𝐞 𝐀𝐧𝐭ó𝐧𝐢𝐨 𝐝𝐚 𝐋𝐮𝐳”, Administrador husi Postu 4 hanesan Aileu-Villa, Lequidoe, Remexio no Laulara nomós Diretór Servisu Munisipál ho Delegasaun Territoriál sira.

Molok diskute ajenda sira, Prezidente KKM fo pose uluk mak membru KKM nain-3 hanesan, Sekretáriu Munisipál Asuntu PIDI, Prezidente Kámara Komérsiu no Industria Munisípiu Aileu “CCI-MA sigla Português” no Xefe Suku Interinu Seloi-kraik.

Sorumutu Konsellu Konsultivu Munisipál-KKM ne’ebé lidera husi Líder Máximu ne’e foká ba ajenda importante sira hanesan;

01. Aprezentasaun Proposta OJE Autoridade Aileu nian ba tinan 2027, ne’ebé aprezenta husi Diretór ba Servisu Ajénsia Munisipál “𝐒𝐫. 𝐌𝐚𝐫𝐜𝐞𝐥𝐢𝐧𝐨 𝐅𝐚𝐫𝐢𝐚”, ho ninia konteúdu sira foká ba:

》Komparasaun Alokasaun OJE 2024, 2025 no 2026;

》Komparasaun Despezas OJE 2024, 2025 no 2026;

》Planu Asaun Anual ba OJE 2027;

》Komparasaun OJE 2026 ho Proposta OJE 2027;

》Justifikasaun Despezas ba Proposta OJE 2027;

》Proposta Orsamentu Obrigatóriu sira ba AM-Aileu;

》Forsa Traballu; no

》Proposta OJE 2027 ba kada Servisu Munisipál sira.

Iha aprezentasaun ida ne’e Prezidente KKM ho ninia komentáriu mós toka asuntu importante ida maka, Autoridade Aileu sei preve orsamentu hodi sosa Motorizadas ba Ofisiál Polisiamentu Suku – OPS no inklui kria kondisaun liu husi fornese fatin balu ba OPS sira iha suku, ne’ebé mai husi fundu transferénsia PNDS nian, enkuantu planu sira haktuir ba orientasaun husi Ministériu Administrasaun Estatal-MAE ne’ebé hala’o akordu ona ho Ministériu Interiór- MI, oinsá kria kondisaun ba seguransa sira iha baze, nune’e bele garante seguransa ne’ebé sólidu atu fo oportunidade ba governu hala’o dezenvolvimentu.

Aprezentasaun ne’e hetan apresiasaun husi membru Konsellu Konsultivu Munisipál sira ba planu ne’ebé Autoridade sei lori ba implementa iha tinan 2027, ho votus;

Afavor; 42

Kontra; 0

Abstensaun; 0

02. Aprezentasaun Planu Investimentu Munisipál-PIM ba tinan 2027:

● Aprezenta Lista Proposta PIM AM-Aileu ba Tinan 2027, ne’ebé aprezenta husi Diretór Servisu Munisipál PDIM “𝐒𝐫. 𝐂𝐚𝐦𝐢𝐥𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚”:

》Lista Proposta PIM ASPA Aileu-Villa iha Prioridade 9;

》Lista Proposta PIM ASPA Laulara iha Prioridade 7;

》Lista Proposta PIM ASPA Lequidoe iha Prioridade 7; no

》Lista Proposta PIM ASPA Remexio iha Prioridade 9.

Iha mós Proposta PIM husu Servisu Munisipál sira hamutuk 13.

Enkuantu proposta tuir setór sira hamutuk proposta 43, ne’ebé kompostu husi Obras Públikas 32, Be’e-Moos Mos no Saneamentu 6 no Agrikultura 6.

● Sorin seluk iha mós aprezentasaun Prioridade PNDS ba Tinan 2027, ne’ebé aprezenta husi Diretór Servisu Munisipál PNDS “𝐒𝐫. 𝐙𝐚𝐢𝐝𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐬𝐭𝐚 𝐏𝐞𝐫𝐞𝐢𝐫𝐚”:

》Sumáriu Prioridade Suku sira iha Postu Administrativu Aileu-Villa, hamutuk Projetu 13 – iha ona faze survey;

》Sumáriu Prioridade Suku sira iha Postu Administrativu Remexio, hamutuk Projetu 9 – preparasaun ba survey;

》Sumáriu Prioridade Suku sira iha Postu Administrativu Lequidoe, hamutuk Projetu 7 – preparasaunba survey ; no

》Sumáriu Prioridade Suku sira iha Postu Administrativu Laulara, hamutuk Projetu 6 – preparasaun ba survey.

Iha aprezentasaun ne’e membru sira maioria fo votus

Afavor; 36

Kontra; 0

Abstensaun; 0

03. Aprovasaun Loron Konsellu Aileu “01 Jullu 1973 – 01 Jullu 2027” ba 54⁰ Aniversáriu.

Iha ajenda ida ne’e Autoridade sei submete ba MAE, nune’e Ministru bele lori ba aprezenta iha Konsellu Ministru, ikus karik hetan aprovasaun no rezolusaun balu hodi sai hanesan legál ida ba Autoridade Aileu, nune’e kada tinan Autoridade komemora loron Aileu karik orsamentu sira direita husi governu “sei laiha tan kontribuisaun husi Funsionáriu no Suku sira”. Entertantu relasiona ho komemorasaun 54⁰ Aniversáriu loron Aileu nian iha tinan oin, Autoridade Aileu sei preve orsamentu hamutuk $40.000 “Quarenta Mil Dolares Americano”.

Haktuir ba orsamentu ne’e tanba Autoridade sei lori Postu no Suku sira mai konsentra hamutuk iha Aileu, kada Postu no Suku sira sei mai ho ninia identidade, reflete ba pasadu no kontinua implementa iha futuru.

Autoridade mós aprezenta Proposta adisionál ida kona-bá loron nasionál hirak ne’ebé sei hala’o iha Aileu, komisaun organizadora direita husi Lideransa Komunitária sira kada Postu Administrativu. Signifika Lideransa Komunitária sira maka jere direita orsamentu, atividade “kompetisaun; animasaun” no inklui mobiliza komunidade sira. Enkuantu planu ida ne’e sei hahú implementa iha loron Konsulta Populár 30 Agostu 2026 no loron Proklamasaun Independénsia Unilaterál RDTL 28 Novembru 2026.

Iha ajenda ida ne’e membru sira maioria fo votus

Afavor; 41

Kontra; 0

Abstensaun; 0

=========

Molok ensera sorumutu ne’e, Exelénsia Prezidente Konsellu Konsultivu Munisipál-KKM “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬”, agradese ba entidade hotu ninia partisipasaun hodi fo apresiasaun ona ba planu sira ne’ebé Autoridade sei lori ba aprezenta iha Sorumutu Konsellu Koordenasaun Territoriál – KKT iha Dili.

#remata

Membru Konsellu Konsultivu Munisipál sira konjunta husi rep. Partidu Polítiku, rep. Igreja, rep. Juventude, Prezidente CCI Aileu, rep. Feto no mós Lideransa Komunitária sira, entertantu akompaña mós husi Padre Vigáriu Parókia São Pedro no São Paulo Aileu no Estudante Estajiadu sira husi UNTL no ESTV Aileu.

#mediagatpama2026.

Dili, 29 Abril 2026. Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬”, hamutuk ho Sekretáriu Munisipál Asuntu Administrasaun no Finansas “𝐒𝐫. 𝐉𝐨𝐬é 𝐕𝐢𝐜𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐕𝐢𝐥𝐚𝐧𝐨𝐯𝐚” no Sekretáriu Munisipál Asuntu Sosiál no Organizasaun “𝐒𝐫. 𝐑𝐨𝐠ê𝐫𝐢𝐨 𝐝𝐚 𝐂𝐨𝐧𝐜𝐞𝐢çã𝐨”, kuarta ohin partisipa iha reuniaun ne’ebé hala’o husi Ministériu Administrasaun Estatal- MAE, akumula PAM, PAAA, no Diretór Jerál relevante sira iha MAE.

Importansia husi sorumtu ne’e hodi halo aprezentasaun materia avaliasaun ba konfirmasaun rezultadu Avaliasaun Kondisaun Mínima ne’ebé hala’o ba munisipiu sira.

Iha aprezentasaun, Sua Excia Ministru MAE ko’alia kona-ba rezumu relatoriu vizita husi Sua Excia Primeiro-ministro ba munisipiu sira. Relatoriu neé inklui informasaun ne’ebé rekolla iha terenu, ho baze ba dialogu nebé Xefe Governu no membru ezekutivu hala’o ho autoridade munisipiu sira.

Intensaun prinsipal husi vizita traballu husi Xefe Governu no komitiva husi Ezekutivu atu halo avaliasaun iha forma global hodi haré ba kapasidade funsionamentu Autoridade Munisipal sira, identifika problema komum no reforsa artikulasaun entre nivel sentral ho nivel lokal iha administrasaun públika.

Dokumentu ne’e mós foka ba saida mak presiza hadia iha organizasaun administrativa, gestaun finanseira, aprovizionamentu, rekursus humanus no prestasaun servisu públiku.

Iha rekomendasaun husi MAE, husu ba munisipiu sira atu aumenta numeru reuniaun regular atu bele hadia kordenasaun no aliniamentu aktividade ne’ebé dezenvolve husi servisu munisipál sira. no aumentu prezensa PAM sira iha terenu hodi bele hatene diak liu tan realidade lokal no preokupasaun husi komunidade.

Iha diskusaun ne’e mos mensiona kona-ba atu reforsa aktividade fiskalizasaun ba ezekusaun programa sira no hadia sistema administrativu tuir orientasaun husi S.E. Primeiro-Ministru, atu jere rekursu públiku ho rigor, transparente no sentidu responsabilidade, no evita prátika sira ne’ebé bele kompromete fali administrasaun, liu-liu favoresimentu pesoal no polítiku.

Iha materia planeamentu, tuir orientasaun husi Xefe Governu, presiza hatene didiak nesesidade real komunidade nian no prepara resposta ho antesedensia. Governasaun lokal presiza guia husi étika, koperasaun institusional no defende interese públiku. Iha parte lokraik, DGSMAL ho ekipa hala’o aprezentasaun kona-ba profile munisipal, portal munisipal husi formatu korespondensia, enkuantu DGDGL ho ekipa aprezenta kona-ba SOP/TOR no relatoriu servisu delegadu no ikus liu DGTOU, DGDL ho ekipa halo aprezentasaun materia ne’ebé sei apoia munisipiu sira.

#(Medi@Mae_2026)

#mediagatpama2026

Aileu, 15 Abril 2026. Exelénsia Prezidente Autoridade Munisípiu Aileu “𝐉𝐨ã𝐨 𝐁𝐨𝐬𝐜𝐨 𝐝𝐨𝐬 𝐒𝐚𝐧𝐭𝐨𝐬”, kuarta ohin akompaña husi Sekretáriu Munisipál Asuntu Administrasaun no Finansas “𝐒𝐫. 𝐉𝐨𝐬𝐞 𝐕𝐢𝐜𝐞𝐧𝐭𝐞 𝐕𝐢𝐥𝐚𝐧𝐨𝐯𝐚”, hodi hala’o abertura ba enkontru previa “Pre-bid Meething” ne’ebé akumula empreza lokál sira husi Munisípiu Aileu iha salaun I AMA.

𝘐𝘮𝘱𝘰𝘳𝘵á𝘯𝘴𝘪𝘢 𝘩𝘶𝘴𝘪 𝘦𝘯𝘬𝘰𝘯𝘵𝘳𝘶 𝘯𝘦’𝘦 𝘮𝘢𝘬𝘢 𝘰𝘪𝘯𝘴á 𝘬𝘰𝘮𝘱𝘢ñ𝘪𝘢 𝘴𝘪𝘳𝘢 𝘣𝘦𝘭𝘦 𝘳𝘰𝘯𝘢 𝘰𝘳𝘪𝘦𝘯𝘵𝘢𝘴𝘢𝘶𝘯 𝘮𝘢𝘪𝘴 𝘥𝘦𝘵𝘢𝘭𝘭𝘶 𝘩𝘶𝘴𝘪 𝘈𝘶𝘵𝘰𝘳𝘪𝘥𝘢𝘥𝘦 𝘔𝘶𝘯𝘪𝘴í𝘱𝘪𝘶, 𝘢𝘵𝘶 𝘴𝘪𝘳𝘢 𝘣𝘦𝘭𝘦 𝘩𝘢𝘭𝘰 𝘱𝘳𝘦𝘱𝘢𝘳𝘢𝘴𝘢𝘶𝘯 𝘣𝘢 𝘷𝘪𝘻𝘪𝘵𝘢 𝘧𝘢𝘵𝘪𝘯 𝘱𝘳𝘰𝘫𝘦𝘵𝘶 𝘯𝘶𝘯𝘦’𝘦 𝘴𝘪𝘳𝘢 𝘣𝘦𝘭𝘦 𝘬𝘰ñ𝘦𝘴𝘦 𝘯𝘰 𝘢𝘷𝘢𝘭𝘪𝘢 𝘱𝘳𝘰𝘫𝘦𝘵𝘶 𝘴𝘪𝘳𝘢.

Iha sesaun abertura Exelénsia PAM hateten, tinan kotuk ita-nia projetu uitoan “projetu 6” deit, maibé tinan 2026 ne’e ita iha projetu hamutuk 25. Husi projetu ne’e iha kompañia 36 mak kompete ba projetu sira, ho situasaun hirak ne’e maka ita enkoraza empreza lokál sira atu fuan boot hodi simu rezultadu sira, tanba iha prosesu sira maka sei fó sai balu manán no balu tenki lakon dunik., maibé Autoridade sei halo jestaun hodi koresponde ba preukupasaun balu ne’ebé imi enfrenta durante prosesu hala’o.

Konsiente katak, prosesu sira haktuir ba baze legál liu husi DL. Nú. 22/2022 de 11 de Maio, Regime Jurídico do Aprovisionamento, dos Contratos Públicos e das Respetivas Infrações ne’ebé altera ba DL nú. 1/2025 de 8 de Janeiro, Código do Aprovisionamento e dos Contratos Públicos, ne’ebé sita iha artigu 4⁰. Enkuantu ho prosesu sira inísiu vizita terenu “site visit”, avaliasaun ba proposta to’o anúnsiu rezultadu tenderizasaun maka kompañia balu la satisfaz ho prosesu balu, Líder Máximu ne’e nafatin apela ba Dirijente kompañia sira atu halo reklamasaun ou hato’o karta ba Prezidente Autoridade Munisipíu Aileu hahú husi loron 05-11 fulan Maiu tinan 2026.

“Ita lakoi akontese hanesan tinan kotuk liubá, karik buat ruma laloos, laos media mak sai solusaun, bele mai halo konfirmasaun uluk ho tékniku, ekipa juri no Autoridade, no kaer dunik ba lei aprovizionamentu, tanba buat hotu ita bele halo, maibé tenki bazeia ba baze legál sira, atu nune’e ita evita konferensia pers iha Munisípiu Aileu”. PAM esklarese.

PAM subliña, agora dadaun ita prepara hela kondisaun ida ba implementa desentralizasaun administrativa no poder lokal, setór privadu sira importante tebes iha prosesu dezenvolvimentu, presija mak ita-nia unidade no servisu hamutuk, katak labele haree liubá lukru, maibé haree liubá kualidade no naran kompañia nian.

“Imi mesak labele, Autoridade mesak deit mós labele, maibé karik ita hamutuk maka ita sei bele”. PAM konklui.

Entertantu kompañia 36 mak liu ona iha konkursu públiku hodi partisipa iha enkontru prévia ba loron ohin nian, nune’e sira sei kumpri ba prosesu sira aprovizionamentu nian hodi kompete ba projetu 25 ne’ebé sei implementa iha Postu Administrativu 4 iha Munisípiu Aileu.

Lista Projetu PDIM Hamutuk 25 Ne’ebé Sei Implementa iha Tinan 2026 ne’e maka hanesan:

● 𝐋𝐢𝐬𝐭𝐚 𝐏𝐫𝐨𝐣𝐞𝐭𝐮 𝐏𝐃𝐈𝐌 𝐓𝐢𝐧𝐚𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐢𝐡𝐚 𝐏𝐨𝐬𝐭𝐮 𝐀𝐝𝐦𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐢𝐯𝐮 𝐑𝐞𝐦𝐞𝐱𝐢𝐨:

01. Konstrusaun Postu Saude Faturasa;

02. Kontrusaun Sentru Agríkola Postu iha Suku Karahili;

03. Konstrusaun Postu Saude Fadabloko;

04. Konstrusaun Postu Saude Bereliurai; no

05. Konstusaun Pre Eskolar Fadabloko.

● 𝐋𝐢𝐬𝐭𝐚 𝐏𝐫𝐨𝐣𝐞𝐭𝐮 𝐏𝐃𝐈𝐌 𝐓𝐢𝐧𝐚𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐢𝐡𝐚 𝐏𝐨𝐬𝐭𝐮 𝐀𝐝𝐦𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐢𝐯𝐮 𝐋𝐚𝐮𝐥𝐚𝐫𝐚:

01. Konstrusaun Sala de Aula 4 EBC Bocolelo inklui Moru Protesaun;

02. Konstrusaun Sala 4 Eskola EBF Tohumeta;

03. Konstrusaun Postu Saude iha Suku Fatisi;

04. Konstrusaun Aumenta Aula EBF Fatuk-hun 4; no

05. Konstrusaun Escola EBC Laulara (Cotolau).

● 𝐋𝐢𝐬𝐭𝐚 𝐏𝐫𝐨𝐣𝐞𝐭𝐮 𝐏𝐃𝐈𝐌 𝐓𝐢𝐧𝐚𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐢𝐡𝐚 𝐏𝐨𝐬𝐭𝐮 𝐀𝐝𝐦𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐢𝐯𝐮 𝐋𝐞𝐪𝐮𝐢𝐝𝐨𝐞:

01. Konstrusaun Eskola EBF Betulau;

02. Konstrusaun Postu Saude Biloko;

03. Konstrusaun Bee ho Sistema Pump Instalasaun Liña Transmisaun no Destribuisaun ba Komunidade Aldeia Manutai;

04. Konstrusaun EBC Aidulalan; no

05. Konstrusaun Rezidénsia Pessoal Saude, Fahisoi.

● 𝐋𝐢𝐬𝐭𝐚 𝐏𝐫𝐨𝐣𝐞𝐭𝐮 𝐏𝐃𝐈𝐌 𝐓𝐢𝐧𝐚𝐧 𝟐𝟎𝟐𝟔 𝐢𝐡𝐚 𝐏𝐨𝐬𝐭𝐮 𝐀𝐝𝐦𝐢𝐧𝐢𝐬𝐭𝐫𝐚𝐭𝐢𝐯𝐮 𝐀𝐢𝐥𝐞𝐮-𝐕𝐢𝐥𝐥𝐚:

01. Konstrusaun Postu Saude Saboria;

02. Konstrusaun EBF Fatumane;

03. Konstrusaun EBF Kotbauru;

04. Konstrusaun Armagen Aimoruk iha Autoridade Munisípiu Aileu inklui Moru Protesaun;

05. Kontrusaun Be’e-Moos ba Suku Seloi-Malere;

06. Konstrusaun Be’e-Moos ba suku Fatubosa;

07. Konstrusaun Postu Saude Hoholau;

08. Konstrusaun Postu Saude Leurai;

09. Konstrusaun Armagen Ai-haan; no

10. Konstrusaun Salaun Apuramentu STAE Munisípiu Aileu.

#remata.

Nb: tuir kalendáriu, ekipa konjunta Autoridade nian sei lori kompañia kompetitor sira ba identifika no haree terenu ne’ebé planu ona hodi hahú halo konstrusaun sei hahú iha loron aban 16-22 fulan Abril tinan 2026.

Enkontru ne’e partisipa mós husi Xefe Departamentu DNAIPIDI, Diretores Servisus Munisipais no Funsionáriu Apoiu Tékniku sira.

#mediagatpama2026.

Díli, Segunda Feira,13 Abril 2026— Ministeriu Administrasaun Estatal liu husi Diretor Geral Desentralizasaun Governu Lokal, António Augusto Guterres hala’o reuniaun ho Diretór Interinu Nuno Corvelo Sarmento, nudar mós Prezidente Komisaun Konkursu Akademia Militar Konjunta (AMC), akompaña husi Diretór Diresaun Investigasaun, Dezenvolvimentu no Inovasaun (DIDI), Guilherme da Costa de Jesus Soares, realiza reuniaun Koordenasaun iha Salaun VIP MAE,

Caicoli Dili.

Reuniaun ne’e, ho obsetivu mak atu Instituto Nasionál Defesa, IDN bele halo esplikasaun ba PAM Sira, inklui Presidente Autoridade Atauro no Secam munisípius hodi rona informasaun sira kona-ba prosesu admisaun konkursu ba Akademia Militar Konjunta (AMC), ho objetivu atu asegura katak prosesu seleksaun sei hala’o ho di’ak, transparente no organiza tuir padraun institusionál.

Nu-entantu Ministériu Administrasaun Estatal sei fasilita komunikasaun ho Prezidente Autoridade Munisipál sira hodi organiza audénsia iha loron 13 Abril 2026, iha MAE.

Audénsia refere sei fó oportunidade ba IDN atu halo esklaresimentu kona-ba regras no rekezitus prosesu administrativu ba kadetes AMC, atu asegura komprensaun hanesan no preparasaun di’ak husi autoridade munisipál sira.

avizu ofisiál kona-ba prosesu konkursu, IDN kontinua husu ba PAM sira atu simu no rekolla dokumentus husi kandidatu sira iha kada munisípiu. Audénsia iha loron 13 Abril sei reforça koordinasaun entre IDN no autoridade munisipál sira.

Kandidatu sira nia dokumentos ne’ebe Prenchedu, bele lori ba entrega iha idak idak nia Presidente Autoridade Municipiu (PAM) tuir Ita bo’ot sira nia moris fatin ka Residensial.

#Hotu

#Medi@Mae_2026

© 2026 Autoridade Munisipal Aileu